هدیه تلویزیون تئاتر ایران در سایه استمرار سكوت سالن های تئاتر؛

بازنمایی سنت های نمایشی از راشومون ژاپن تا بارگاه سلیم خان ایران

بازنمایی سنت های نمایشی از راشومون ژاپن تا بارگاه سلیم خان ایران جوان بین: تلویزیون تئاتر ایران در سایه استمرار سکوت و محاقِ تولید و اجرای عمومی آثار نمایشی و خاموشی تماشاخانه ها در این روزهای کرونایی؛ با هدف بازنمایی سنت های کهن نمایشی از خاور دور تا ایران دو نمایش «راشومون» و «بارگاه سلیم خان» را بعنوان هدیه ای متفاوت به شیفتگان هنر تئاتر ارائه کرده است.


به گزارش خبرنگار فرهنگی ایرنا، انتشار ویروس کرونا، انواع و اقسام محدودیت ها را بر زندگی ما و تمامی وجوه اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و حتی سیاسی تحمیل کرد و در این میان یکی از اولین بخش های حوزه فرهنگ و هنر که گرفتار محدودیت و تعطیلی شد، تئاتر و سالن های نمایش بود. فراز و فرود تعطیلی و بازگشایی سالن های نمایشی طی ۱۸ ماه گذشته به حدی بوده که در کنار تمام کوشش های صورت گرفته مسئولان و حتی جسارت گروه های هنری در تولید و اجرای عمومی آثار تئاتری با تمام مخاطرات این هر زنده اما لازم برای تزریق روحیه امید، نشاط و افزایش اعتماد به نفس روحیه جامعه، شاهد مصائب و سختی های گوناگون هنرمندان این حوزه خصوصاً آن گروه از اهالی خانواده تئاتر که معیشت و اقتصاد زندگی شان در گرو تولید و اجرای آثار نمایشی بوده با بیشترین بحرا و لطمه مواجه بوده است.
استمرار موج سنگین گونه دلتای ویروس کرونا نیز پس از بازگشایی مجدد و از سرگیری فعالیت هنرمندان خانواده تئاتر و اجرای عمومی آثار نمایشی امسال موجب شد تا مسئولان با وجود تمام کوشش های شان برای زنده نگه داشتن چراغ اجراهای عمومی با هدف اولی ترِ تضمین سلامت هنرمندان و مخاطبان، حکم به تعطیلی مجدد تماشاخانه ها و سالن های تئاتری دهند.
یکی از راهکارهایی که در دوره کم فروغی تئاتر ایران و در هنگامه جولان کرونا در کشور با هدف روشن نگه داشتن چراغ تئاتر اندیشیده و ارائه شد، پخش فیلم نمایش هایی بود که قبل از آن به صحنه رفته بودند و هنوز علاقه مندان زیادی داشتند که مشتاق دیدن و باردیگر تماشای آنها بودند؛ و این نقطه شروع تلویزیون تعاملی در بستر فضای مجازی برای پخش انحصاری و اختصاصی فیلم نمایش برای علاقه مندان تئاتر بود که تلویزیون تئاتر ایران نام گرفت.
در ادامه ارائه فیلم تئاترهای جدید عرضه شده در تلویزیون تئاتر ایران که این دفعه با محوریت بازنمایی سنت های نمایشی کهن از خاور دور تا کشورمان در اختیار مخاطبان قرار گرفته است، نگاهی خواهیم داشت به آثار جدیدی که در این بستر تخصصی ارائه فیلم تئاتر در اختیار دوستداران هنر نمایش قرار گرفته است.


«بارگاه سلیم خان»؛ نمایشی به کارگردانی آخرین بازمانده مکتب سنتی اجرای خیمه شب بازی
تلویزیون تئاتر ایران در امتداد بازنمایی سنت های کهن و غنی نمایش ایرانی با محوریت حفظ، معرفی و اشاعه داشته های ماندگار و جریان ساز آیین های نمایشی کشورمان، نمایش خیمه شب بازی بارگاه سلیم خان به کارگردانی زنده نام استاد مرتضی خمسه ای آخرین چهره مکتب سنتی خیمه شب بازی ایران (معروف به خیمه ‎شب بازی مکتب تهران) را در این تلویزیون تعاملی و تخصصی ارائه فیلم تئاترها به علاقه مندان هنر نمایش و خصوصاً دوست داران نمایش های آیینی و سنتی در این روزها که جولان ویروس کرونا مُهر تعطیلی بر سر در تماشاخانه ها و تالارهای نمایشی اغلب استانها و شهرسان های کشورمان زده، بعنوان هدیه ای متفاوت عرضه نموده است.
نمایش خیمه شب بازی بارگاه سلیم خان به کارگردانی زنده نام استاد مرتضی خمسه ای که قبل از این در بخش خیابانی سی وهفتمین جشنواره بین المللی تئاتر فجر (۱۳۹۷) در محوطه خانه هنرمندان و محوطه تئاترشهر اجرا شده بود، داستان عروسکی به اسم مبارک در بارگاه سلیم خان است که به شیرین زبانی و بذله گویی شهره است. این نمایش با زبانی شیرین و طنز به بیان انتقاد و آموزه های اخلاقی می پردازد.
نمایش خیمه بازی بارگاه سلیم خان به نویسندگی رسول شیخ و احمد خمسه، کارگردانی زهرا امینی و به مرشدی احمد خمسه و مهدی شیخ دارای داستان های متفاوتی همچون خواستگاری و عروسی مبارک است با مدت زمان ۹۰ دقیقه در تلویزیون تئاتر ایران ارائه شده است.
خنداندن مردم این روزها خیلی مشکل شده است
زنده نام استاد خمسه ای درباره استقبال مردم از این اثر هنگام اجرای این اثر در بخش نمایش های خیابانی جشنواره تئاتر فجر اظهار داشته بود: خنداندن مردم این روزها خیلی مشکل شده است. مردم بسیار گرفتارند و با مشکلات زیادی دست و پنجه نرم می کنند. حتی اگر بخندند هم به صورتی از سر اجبار است. با این همه گویا هنگام تماشای این نمایش، لحظه ای از مسائل درونی شان به بیرون پرت می شدند و می خندیدند. من از این بابت به خودم می بالم و احساس غرور می کنم.


فراموشی سنت اصیل نمایش خیمه شب بازی، بی مهری به هنر نمایش ایرانی است
همچنین همسر زنده نام استاد خمسه ای به بهانه پخش این فیلم تئاتر در تلویزیون تئاتر ایران گفت وگوی کوتاهی را با روابط عمومی اداره کل هنرهای نمایشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی انجام داده و درباره اهمیت نسخه اجرا شده این نمایش خیمه شب بازی در بخش رقابتی نمایش های خیابانی جشنواره سی وهفتم تئاتر فجر یادآور شده: شیوه اجرای نمایش «بارگاه سلیم خان» برگرفته از کهن ترین شیوه اجرائی و مکتب سنتی خیمه شب بازی تهران است.
وی در این گفت و گو تصریح کرده است: آنچه دانشجویان رشته نمایش عروسکی این روزها در قالب آثار خیمه شب بازی می بینند و یا دست به تولید و اجرای این دست از نمایش های سنتی کشورمان می زنند، فرم تغییر یافته این شیوه نمایش عروسکی است. فرمی که با ذات و ماهیت شیوه کهن و «سنت مکتب خیمه شب بازی تهران» که استاد خمسه ای آنرا از برادر بزرگترش آموخته بود و خود آخرین هنرمند بازمانده آن مکتب اجرائی و سنت های آن بود، تفاوت های بسیاری دارد.
اصالت و پایبندی به شیوه های اجرائی سنت نمایش خیمه شب بازی است که موجب ماندگاری و جریان سازی اینگونه نمایش ملی و سنتی ایران در داخل و خارج از مرزهای کشورمان شده است. قدردان تلاش هنرجویان و دانشجویان نسل جدید در تولید و اجرای اینگونه نمایشی هستم اما نکته مهمی که نباید از آن غافل شد آنست که این نمایش باید بعنوان یک نمایش قدیمی و اصیل ایرانی تا جای ممکن به همان شکل اصلی اجرا شود تا ما بدانیم که خیمه شب بازی دقیقاً به چه شکلی از نمایش اطلاق می شود.
وی در آخر با اشاره به آنکه البته که به فرم های تغییر ریافته از این نمایش هم نیاز است تاکید کرده است: نباید فراموش نماییم که اصل خیمه شب بازی باید وجود داشته باشد و از دست رفتن و فراموشی آن بی مهری به هنر نمایش ایرانی است. این نمایش فرهنگ ما را نشان میدهد و ما باید این عروسک ها و نمایش را به بچه هایمان نشان بدهیم. این هنر نباید به بهانه پیر شدن از دست برود.


زنده نام استاد مرتضی خمسه ای که بود؟
استاد مرتضی خمسه ای از پیشکسوتان عروسک سازی و عروسک گردانی سنتی ایرانی، از چهار سالگی نزد پدرش (زنده نام احمد خمسه ای) که یکی از بزرگ ترین خیمه شب بازان تاریخ نمایش های آیینی و سنتی ایران است، این هنر را آموخت و به همراه برادرش (زنده نام رضا خمسه ای) ادامه دهنده راه پدر شد.
استاد مرتضی خمسه ای بعد از درگذشت برادرش در سال ۱۳۹۲ به تنها بازمانده این شیوه نمایشی سنتی ایرانی (مکتب خیمه شب بازی تهران) بدل شد و با وجود تمام سختی های کار و بیماری، تا آخر عمر به اجرای اینگونه نمایشی ادامه داد. زنده نام استاد مرتضی خمسه ای سرانجام در ۲۷ فروردین ماه ۱۳۹۸ بر اثر کهولت سن دارفانی را وداع گفت.


«راشومون»؛ ارائه جلوه ای از هنر بینافرهنگی با محور مفاهیم هنر شرقی
«راشومون» عنوان فیلم تئاتر دیگری است که به کارگردانی احسان عبدالملکی و با هدف بازنمایی روابط بین فرهنگی مکاتب شرقی در تلویزیون تئاتر ایران عرضه شده است.
نمایش «راشومون»، برمبنای فیلمنامه اثر به یادماندنی آکیرا کوروساوا، کارگردان شهیر و جهانی سینمای ژاپن طراحی و نوشته شده است.
این نمایش اولین بار سال ۱۳۹۹ در تالار مرکزی شهر رشت و سالن حافظ در تهران به صحنه رفت و در این میان سابقه اجرا و شرکت در سی ونهمین جشنواره بین المللی تئاتر فجر(۱۳۹۹) را هم در کارنامه خود دارد. مدت زمان اجرای این نمایش یک ساعت و ۱۵ دقیقه و محصولی از گروه هنری وِنِدیک است.
محمد رسائلی، مجید کاظم زاده، پریا کاظمی و پریسا قاسمی گروه بازیگران این اثر نمایش را می سازند و دیگر نکته جذاب این اثر متوجه این امر است که طراحی لباس های نمایش «راشومون» برمبنای مبانی هندسه اوریگامی توسط راحیل علیزاده و سمیه علیزاده انجام شده است.


راشومون حکایت قضاوت کردن است
بنا بر اعلام اداره کل هنرهای نمایشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، در خلاصه داستان این نمایش آمده: «راشومون»، ماجرای حمله راهزنی به یک تاجر و همسرش را از زاویه دید چهار نفر بیان می کند. روایت هایی ضد و نقیض که ذهن مخاطب را در یافتن حقیقت واقعه به چالش می کشد.
راشومون حکایت قضاوت کردن است. قضاوتی برپایه استدلال های ذهنی. قضاوتی که نشانه شک برانگیزی است بر روایت های ذهنی شاهدین و فلسفه ای است بی ن هایت ژرف، بر پایه اشتباهات یا شیطنت های انسانی. موجودیتی است قابل بحث که آیا حقیقت همانی است که شنیده می شود یا همانی است که دیده می شود و یا همانی است که قضاوت می شود.
فلسفه راشومون همیشه در بینش انسان ساری است و در مرحله مرحله زندگی اش ریشه دوانده. این که چقدر جسارت قضاوت را بپذیرد؟... فقط تاریخ پاسخ خواهد داد.


ادبیات؛ آیینه تمام نمای شاخصه های گران مایه سنت و بوم هر فرهنگی است
احسان عبدالملکی، طراح، نویسنده و کارگردان نمایش «راشومون» درباره تجربه تولید و اجرای این نمایش گفته است: ما در گروه هنری وِنِدیک بر این باوریم که جایگاه ادبیات، رفیع و مقدس است و می تواند در تلفیق با دیگر هنرها به نزدیکی اقوام و ملت ها کمک شایانی کند. ادبیات نمایشی یکی از بهترین نمونه های این امتزاج است. ادبیات در این منظر جایگاه بارز و ممتازی دارد.
تمام شاخصه های گران مایه سنت و بوم یک فرهنگ را می توان در ادبیات آن فرهنگ به آسانی جستجو، ارزیابی و ارزشگذاری کرد. ادبیات بغیر از ماهیت روایتگری حاوی عناصر مهمی در ساخت پیشینه فرهنگی یک ملت است و با زبان ویژه خود نسل به نسل حماسه، غرور، حکمت، سنت ها، اخلاق، فلسفه، هنر، تاریخ و هویت را چه سینه به سینه و چه مکتوب و متقن منتقل می کند و در تمامی مسیر این انتقال بر ارزش های بی بدیل خود می افزاید.
وی یادآور شده است: تبدیل اثر سینمایی ماندگار آکیرا کوروساوای فقید به نمایشنامه و پیاده سازی آن به نمایشی درخور توجه در تلفیق با هنر موسیقی و فضاسازی ایرانی بزرگترین دغدغه گروه هنری وِنِدیک بوده تا با تاکید بر اساس تبادل فرهنگی و همسویی مکاتب فکری و هنری و ادبی ایرانی و ژاپنی دست به تبیین حوزه ای جدید در بازنمایی روابط بین فرهنگی مکاتب شرقی بزند.
علاقه مندان برای دیدن فیلم تئاترهای «بارگاه سلیم خان» و «راشومون» می توانند به تارنمای (وب سایت) ایران تئاتر به آدرس theater.ir و یا تارنمای تلویزیون تئاترایران به آدرس tv.theater.ir مراجعه کنند.


منبع:

1400/06/11
10:53:10
5.0 / 5
110
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب
نظر شما در مورد این مطلب
نام:
ایمیل:
نظر:
سوال:
= ۵ بعلاوه ۳
جوان بین Javanbin
javanbin.ir - حقوق مادی و معنوی سایت جوان بین محفوظ است

جوان بین

اخبار جوانان و نوجوانان