منشور یا ماشین سفیدسازی؟
به گزارش جوان بین، حضور آیدین آغداشلو در برنامه «منشور» بیشتر از آن که یک گفتگوی فرهنگی باشد، این پرسش را مطرح کرده است که آیا پروژه بازسازی اعتبار او وارد فاز رسانه ای شده است؟
سرویس فرهنگ و هنر مشرق
- برنامه «منشور» با شعار «گفت وگوی انسان با انسان» وارد عرصه شبکه نمایش خانگی شد تا فضایی برای گفت وگوهای صمیمی و بی واسطه، دور از قضاوت های سطحی فراهم آورد. اما پخش قسمت سیزدهم این برنامه و حضور آیدین آغداشلو به عنوان مهمان، این شعار را با پرسش های جدی مواجه کرد.
سؤال اصلی این است که چرا پلتفرمی مانند فیلم نت و فیلیمو، که خودرا متولی تولید محتوای فرهنگی می داند، تصمیمی برای پخش این قسمت گرفتند، از چهره ای که نام او با اتهامات جدی و مختلف گره خورده است؟
برای درک عمق ماجرا، ضروری است به پشت صحنه بازار هنر ایران نگاهی دقیق تر انداخت؛ جایی که حراج تهران به عنوان مهم ترین مرجع قیمت گذاری آثار هنری مدرن، معاصر و مستر، زیر سایه خانواده «ب» فعالیت می کند. اتهاماتی که فراتر از شایعات پراکنده، در یکی از معتبرترین رسانه های بین المللی هم بازتاب یافته است. روزنامه نیویورک تایمز در گزارشی مفصل، از اتهامات سیزده زن ضد آغداشلو آگاهی داد که عمدتا شاگردان سابق او بوده اند و یکی از آنان در زمان وقوع حادثه ادعایی، تنها ۱۳ سال سن داشته است.
پخش این قسمت از منشور، این پرسش را مطرح می کند که آیا «گفت وگوی انسان با انسان» به مفهوم آنست که هر فردی، صرف نظر از اتهامات سنگین اخلاقی شایسته اعتباربخشی رسانه ای و حضور در چنین فضایی است؟
جامعه هنری ایران که سال هاست با پدیده آزار و سوءاستفاده جنسی دست وپنجه نرم می کند، از این اقدام پیام نگران کننده ای دریافت کرد؛ این که اتهامات جدی اخلاقی، در صورتیکه از طرف چهره ای شناخته شده مطرح شود، نه تنها مانع حضور در فضای رسانه ای نمی گردد، بلکه می تواند به سوژه ای برای گفتگو تبدیل گردد.
برنامه «منشور» قرار بود بستری امن برای گفتگو باشد، اما به نظر می آید این امنیت، بیشتر شامل حال میهمانان خاص می شود تا قربانیان احتمالی و خطوط قرمز اخلاقی جامعه.
این دعوت، یک اشتباه ساده یا خطای محاسباتی نیست، وقتی پلتفرمی مانند فیلم نت، فیلیمو و مجموعه ویستا مدیا (به عنوان خالق) با آن وسعت مخاطب، تصمیم می گیرند آیدین آغداشلو را روی صندلی گفتگو بنشانند، احتمالاً پای یک برنامه ریزی حساب شده و هدفمند در بین است.
برنامه ای که بالاتر از هر چیز، کارکرد یک شبکه پنهان قدرت در حوزه هنرهای تجسمی ایران را آشکار می سازد؛ شبکه ای که سال هاست با عنوان «مافیای هنرهای تجسمی» از آن یاد می شود. شبکه ای که ارزش های فرهنگی را به قیمت حراجی ها و معاملات اقتصادی گره زده و الان ابزار رسانه ای را هم به خدمت گرفته تا یکی از سرمایه های نمادین خودرا از گرداب اتهامات جدی نجات دهد.
واقعیت آنست که نمایش اخیر آغداشلو در گالری «ب» و همکاری با مجموعه «الف» بی ارتباط با حضور وی در برنامه «منشور» نیست. این ها حلقه های به هم پیوسته یک زنجیره هستند. گالری «ب» و «ح. ت»، هر دو تحت تاثیر خانواده «ب»، سال هاست که بازار هنر ایران را در اختیار دارند.
اکنون هم «آ» به مدیریت «ب. الف»، همراه با تکین آغداشلو، فرزند هنرمند، در تلاش است تا این چرخه را تکمیل کند. هدف از این هماهنگی همه جانبه، چیزی جز بی رنگ کردن حواشی جدی و سفیدسازی چهره ای نیست که اتهاماتی، همچنان سایه سنگینی بر آن افکنده است.
«فیلم نت»، «فیلیمو» و «ویستامدیا» با این اقدام، عملا به بازوی رسانه ای این شبکه تبدیل شد. برنامه «منشور» می توانست انتخاب نماید و خط قرمزها را رعایت نماید، اما ترجیح داد سکوت کند و زمینه ساز چرخش باردیگر این چرخه سفیدسازی شود.
این بی توجهی به حواشی اخلاقی، نه تنها غفلت ساده، بلکه همراهی فعال با شبکه ای است که منافع اقتصادی و قدرتی خودرا بر سلامت اخلاقی جامعه هنری ترجیح می دهد. این دقیقاً همان خیانتی است به مخاطبان هنر که نشان میدهد چطور منافع مادی و شبکه های قدرت، می توانند وجدان جمعی جامعه را پایمال کنند و با ظاهری روشنفکرانه، باطن حقیقی خودرا پنهان سازند.
برای درک عمق ماجرا، ضروری است به پشت صحنه بازار هنر ایران نگاهی دقیق تر انداخت؛ جایی که حراج تهران به عنوان مهم ترین مرجع قیمت گذاری آثار هنری مدرن، معاصر و مستر، زیر سایه خانواده «ب» فعالیت می کند.
اقتصاد هنر دراین میان نقش محوری دارد. گالری «ب» به عنوان ویترین فروش و «آ. م» به عنوان نهاد توسعه دهنده و تولیدکننده مجسمه های برنزی، این حلقه را کامل کرده اند. نمایشگاه اخیر آیدین آغداشلو در گالری «ب» با حضور مجسمه های برنزی تولید شده توسط «آ. م»، نمادی از هماهنگی کامل این شبکه بود. هماهنگی ای که هدف آن، حفظ نام آغداشلو نه به عنوان هنرمندی با اتهامات جدی، بلکه به عنوان برندی پرفروش و قابل معامله در بازار هنر است.
نقش «تکین آغداشلو» در این فرایند کلیدی است. او به عنوان فرزند هنرمند و گرداننده نمایشگاه اخیر، حلقه وصل میان پدر، بازار هنر و رسانه عمل می کند. در برنامه «منشور» هم تصویری از یک خانواده حامی و صمیمی از او عرضه شد، در صورتیکه این تصویر گرم، تلاشی برای پنهان کردن سردی اتهامات طولانی مدت است.
«تکین آغداشلو» در مراسم رونمایی از مونوگراف پدرش به افتخار همکاری با انتشارات اسکیرا و مقالات کیارستمی و بیضایی اشاره نمود، اما هیچ اشاره ای به گزارش مفصل نیویورک تایمز و اتهامات طرح شده ضد پدرش نداشت. این سکوت، خود حکایتی از همسویی با شبکه ای است که منافعش در کم رنگ کردن این اتهامات نهفته است.
«حراج تهران» هم که تحت مدیریت خانواده «ب» فعالیت می کند، سال هاست با ثبت رکوردهای نجومی فروش برای آثار آغداشلو، نقش برجسته ی در این چرخه ایفا کرده است. قیمت های افسانه ای که گاه به میلیونها دلار می رسد، پوششی مناسب برای بی توجهی به ابعاد اخلاقی به وجود آورده و هنرمند را بالاتر از آن که انسانی مسئول بداند، به مثابه یک سرمایه اقتصادی تعریف مجدد می کند. دقیقاً در همین نقطه است که شبکه قدرت، وجدان جمعی جامعه هنری را فدای منافع اقتصادی می سازد.
در قلب این ماجرا، گره خوردن مسئولیت رسانه ای با منافع اقتصادی قرار دارد. فیلم نت به عنوان پلت فرم پخش کننده و ویستا مدیا به عنوان حامی مالی برنامه «منشور»، هر دو در این تصمیم سهمی تعیین کننده دارند.
حمایت از حضور آغداشلو، نه یک انتخاب ساده، بلکه ایستادن در پشت اتهامات جدی او تلقی می شود. این اقدام پیام شفافی به جامعه هنری ایران ارسال کرد: در این بازار، اتهامات اخلاقی اهمیتی ندارد، مادامی که نام هنرمند با ارقام بالا در حراج ها گره خورده باشد.
«فیلم نت»، «فیلیمو» (پخش کنندگان) و ویستا مدیا(شبکه تولید زیرنظر کمپانی ایرانسل) که خودرا رسانه ای مدرن، روشنفکر و مسئول معرفی می کند، با این انتخاب معیارهای اخلاقی خودرا فدای هماهنگی با شبکه قدرت کرد.
تصور این که یک گفتگوی صمیمی بتواند چهره ای انسانی از آغداشلو بسازد و اتهامات را به حاشیه براند، محاسبه ای کاملا اشتباه بود. رسانه در دنیای امروز دیگر نمی تواند از مسایل حساس اخلاقی بسادگی عبور کند و ادعای بی طرفی داشته باشد. سکوت در مقابل چنین اتهاماتی، خود نوعی موضع گیری است.
ویستا مدیا هم به عنوان حامی مالی، با سرمایه گذاری که در اختیار این برنامه قرار داد، گردانندگان برنامه «منشور» را در این راه پرچالش همراهی کرد. آیا آنها از اتهامات طرح شده ضد آیدین آغداشلو غافل بودند؟
بعید به نظر می آید، انتشار گزارش یک رسانه معتبر جهانی درباره ی آزار جنسی مدت ها از چشم یک نهاد اقتصادی-فرهنگی حرفه ای پنهان بماند. بدین سبب این همراهی، یا ناشی از بی توجهی فاحش بوده یا هم سویی عمدی با شبکه ای که منافع مالی کلان در تداوم فعالیت آغداشلو دارد.
در هر دو صورت، این خطا غیرقابل چشم پوشی است. آنها با این اقدام، اعتبار خودرا نزد مخاطبان آگاه و حساس به خطر انداختند. مخاطب امروز دیگر صرفا مصرف کننده محتوا نیست؛ او مشاهده می کند، تحلیل می کند و در نهایت قضاوت می نماید. این قضاوت برای فیلم نت و ویستا مدیا، نه یک اخطار ساده، بلکه حکمی نهائی است که هزینه زیادی خواهد داشت.
این ماجرا فراتر از یک دعوت بحث برانگیز از یک هنرمند متهم است. این روایتی است از چگونگی کارکرد شبکه های قدرت در بستر فرهنگ و هنر ایران. شبکه ای که با هماهنگی حراج تهران، گالری «بی»، «الف. م» و رسانه هایی مانند فیلم ن و فیلیمو، تلاش می کند تصویری سفید و پاک از چهره ای ارائه کند که اتهامات بین المللی، سایه سنگین بر تمام دستیافته های هنری اش افکنده است. برنامه «منشور» با این انتخاب، نه یک برنامه گفتگو، بلکه به ماشینی برای سفیدسازی تبدیل شد.
نکته تلخ ماجرا آنست که این تنها یک نمونه نیست. سال هاست در ایران، نام برخی هنرمندان چنان با ارقام حراجی ها و مناسبات قدرت گره خورده که هرگونه نقد اخلاقی جدی، در مقابل منافع اقتصادی کلان رنگ می بازد. حراج تهران با رکوردشکنی های پی درپی برای آغداشلو، گالری «ب» با نمایش پر سروصدا و «الف. م» با تولید مجسمه های برنزی گران قیمت، همگی در تلاشند تا برند «آغداشلو» را زنده نگه دارند؛ فارغ از این که آیا او به شاگردانش تعرض کرده یا نه، فارغ از این که آیا زندگی یک دختر سیزده ساله را به کام تلخ خاطره ای ناگفتنی مبدل کرده یا خیر.
فیلم نت، فیلیمو و ویستا مدیا هم با این همراهی نشان دادند که برای آنها، اخلاق رسانه ای کالایی لوکس است که در صورت ضرورت میتوان آنرا کنار گذاشت. آنها با این کار به مخاطب خود این پیام را منتقل می کنند که هر اتهامی، هر پرونده ای و هر رنجی، در مقابل یک گفتگوی دوستانه و چند عکس یادگاری با یک هنرمند بزرگ، بی ارزش است. این خطایی نابخشودنی است؛ خطایی که اعتبار هر دو نهاد را برای همیشه نزد مخاطبان آگاه خدشه دار کرد.
پایان این ماجرا اما، تازه آغاز پرسش های بزرگ تری است: آیا جامعه هنری ایران سر انجام از خواب گران هم سویی با قدرت بیدار خواهد شد؟ آیا رسانه ها خواهند آموخت که سکوت در مقابل اتهامات جدی، خود نوعی قضاوت است؟ و آیا مخاطبان با انتخاب آگاهانه خود، به شبکه های قدرت خواهند فهماند که در عصر اطلاعات، هیچ چیز برای همیشه پنهان نمی ماند؟ پاسخ به این پرسش ها، نه در گفت وگوهای صمیمی برنامه «منشور»، بلکه در وجدان جمعی مخاطبان امروز رقم خواهد خورد.
منبع: javanbin.ir
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب