صالحی:
شعر حافظ صدای ماندگار ایران در گستره تمدن فارسی است
به گزارش جوان بین، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با تکیه بر نقش حافظ درتحول زبان فارسی اظهار داشت: این شاعر نامدار با نوآوری های ادبی و گسترش نفوذ فرهنگ فارسی، به تعمیق جایگاه این زبان در گستره تمدن ایرانی کمک کرد.
به گزارش جوان بین به نقل از مهر، سیدعباس صالحی شامگاه دوشنبه در مراسم یادروز حافظ شیرازی در شیراز، ضمن اشاره به جایگاه این شاعر نامدار در هویت فرهنگی ایرانیان اظهار داشت: زبان فارسی برای ایرانیان فقط بخشی از هویت نیست، بلکه رکن اصلی هویت ایرانی به حساب می آید و حافظ در ایجاد جایگاه تاریخی و فرهنگی این زبان، نقشی ویژه داشته است.
وی با اعلان اینکه زبان فارسی پیش و بعد از حافظ تفاوتی بنیادین دارد، اضافه کرد: فارسی زبانان ایران و دوست داران این زبان در سرتاسر جهان باید به این حقیقت مفتخر باشند که حافظ در تاریخ این زبان ظهور کرد؛ شاعری که با نوآوری های خود، ظرفیتهای جدیدی در زبان و ادبیات فارسی آشکار ساخت.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی اولین جلوه اثرگذاری حافظ بر زبان فارسی را در نوآوری معنایی و تحول واژگان دانست و اظهار داشت: حافظ در استفاده از واژگان محوری شعر خود، فقط به معانی رایج بسنده نکرد، بلکه معناهای جدیدی آفرید و مفاهیم پیشین را به افق های جدیدی رساند.
صالحی ضمن اشاره به واژه «رند» در شعر حافظ بیان نمود: این واژه قبل از حافظ معانی متفاوتی داشت، اما در جهان شعری او به مفهومی چندلایه تبدیل شد که ساده زیستی، عشق و شیدایی، دوری از مصلحت سنجی، رهایی از ریاکاری و پاکی باطن را در کنار ظاهری ناسازگار با معیارهای متعارف در بر می گیرد.
وی اضافه کرد: حافظ با چنین نوآوری هایی، ظرفیتهای معنایی زبان فارسی را گسترش داد و واژگانی را که پیشتر در قالب های محدودتری به کار می رفتند، به ابزارهایی برای بیان اندیشه های عمیق تر تبدیل کرد.
خلاقیت حافظ در ترکیب واژگان فارسی و عربی
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، بهره برداری خلاقانه از ظرفیت ترکیب سازی زبان فارسی را دومین خاصیت برجسته شعر حافظ برشمرد و اظهار داشت: حافظ از توانایی زبان فارسی در ترکیب واژگان بهره برد و جلوه های جدیدی به این زبان بخشید.
صالحی ضمن اشاره به دیدگاه علامه دهخدا در رابطه با ترکیب های فارسی و عربی در شعر حافظ اضافه کرد: بخشی از نوآوری های این شاعر در پیوند خلاقانه واژگان فارسی و عربی نمایان می شود؛ نگاهی که به غنای زبان فارسی کمک کرده است.
وی با اعلان اینکه این خلاقیت تنها به ترکیب واژه ها محدود نمی گردد، اظهار داشت: حافظ در ساختار مصراع ها و پیوند میان عناصر زبانی نیز ابتکارهای قابل ملاحظه ای دارد و از ظرفیتهای مختلف زبان برای خلق ترکیب های بدیع بهره می گیرد.
حافظ ایهام شعری را به اوج رساند
صالحی، تحول در صنعت ایهام را از دیگر وجوه اثرگذاری حافظ بر شعر فارسی دانست و اظهار داشت: حافظ با سودجستن از شگردها و روشهای تازه، چندمعنایی را در شعر فارسی به سطحی جدید رساند و امکان خوانش های چندلایه را گسترش داد.
وی اضافه کرد: ایهام در شعر حافظ فقط ایجاد ابهام نیست، بلکه مخاطب را به لایه های عمیق تر معنا هدایت می کند و فضایی جذاب برای کشف و دریافت مفاهیم مختلف به وجود می آورد.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی تاکید کرد: حافظ با این نوآوری ها، افق های جدیدی پیش روی زبان و شعر فارسی گشود و ظرفیتهای نهفته این زبان را برای بیان مفاهیم پیچیده و چندوجهی آشکار کرد.
حافظ زبان فارسی را به موسیقی تبدیل کرد
وی ضمن اشاره به پیوند شعر حافظ با موسیقی بیان نمود: شعر فارسی همیشه از ظرفیتهای موسیقایی برخوردار بوده، اما حافظ توانست میان موسیقی بیرونی، درونی، کناری و معنوی شعر پیوندی ویژه برقرار کند و شعر خویش را به تجربه ای موسیقایی تبدیل سازد.
صالحی ضمن اشاره به دیدگاه های محمدرضا شفیعی کدکنی در رابطه با انواع موسیقی شعر اضافه کرد: حافظ میان وزن و عروض، قافیه و ردیف، تناسب های معنایی و دیگر عناصر موسیقایی ارتباط برقرار کرد و از این راه، تأثیرگذاری شعر خویش را افزایش داد.
وی اضافه کرد: شعر حافظ از همین رو، علاوه بر غزل، با موسیقی و آواز نیز پیوندی عمیق دارد؛ به شکلی که زبان در شعر او به نغمه و نوا تبدیل می شود و مخاطب را هم زمان با معنا و موسیقی درگیر می کند.
غزل حافظ؛ پیوند لطافت و استحکام
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ضمن اشاره به دیدگاه های عنوان شده در رابطه با خاصیت های غزل حافظ در کنگره حافظ سال ۱۳۶۷، به سه تحول مهم در غزل فارسی پرداخت و اظهار داشت: حافظ توانست خاصیت هایی را که پیشتر بیشتر در چارچوب های دیگر شعری دیده می شد، وارد غزل کند.
صالحی اولین خاصیت را پیوند استقامت واژگانی قصیده با لطافت غزل دانست و اظهار داشت: در شعر حافظ، واژگان در عین برخورداری از فخامت و استحکام، لطافت و ظرافت غزل را نیز حفظ می کنند؛ ترکیبی که به یکی از خاصیت های متمایز شعر او تبدیل گشته است.
وی تصویرپردازی را دومین خاصیت برجسته غزل حافظ برشمرد و اضافه کرد: تصویرسازی های پیچیده و زنده که پیشتر بیشتر در چارچوب هایی مانند مثنوی امکان بروز داشت، در غزل حافظ بشکلی چشم گیر نمایان می شود و مخاطب را با صحنه هایی ملموس و نزدیک به تجربه شهودی رو به رو می کند.
حافظ غزل فارسی را به حماسه پیوند زد
صالحی سومین خاصیت برجسته غزل حافظ را توانایی آن در برانگیختن شور و حرکت دانست و اظهار داشت: غزل در سنت ادبی فارسی اغلب با آرامش و سکون همراه بوده است، اما حافظ ظرفیت جدیدی برای شورآفرینی و حماسه در این قالب ایجاد کرد.
وی ضمن اشاره به ظرفیت حماسی برخی غزل های حافظ اضافه کرد: شعر او نشان داده است که غزل فارسی می تواند فراتر از بیان عواطف فردی حرکت نماید و با سودجستن از موسیقی، تصویرپردازی و استقامت زبانی، شور و انگیزه بیافریند.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی این خاصیت را یکی از وجوه مهم نوآوری حافظ دانست و تاکید کرد: او با گشودن این افق، توانایی زبان فارسی را برای بیان مضامین شورانگیز و حماسی به نمایش گذاشت.
حافظ به گسترش امپراتوری زبان فارسی کمک کرد
صالحی ضمن اشاره به گسترش تاریخی زبان فارسی در مناطق مختلف جهان اظهار داشت: ایران ممکنست در دوره هایی بخشی از گستره جغرافیایی تاریخی خویش را از دست داده باشد، اما زبان فارسی در سرزمین های گسترده ای از آسیای میانه و آناتولی تا شبه قاره هند نفوذ و حضور فرهنگی داشته است.
وی اضافه کرد: گسترش زبان فارسی قبل از حافظ نیز وجود داشت، اما حافظ با عمق بخشیدن به ظرفیتهای ادبی و معنایی این زبان، به تقویت و گسترش نفوذ فرهنگی آن کمک کرد.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ضمن اشاره به جایگاه حافظ در حوزه تمدنی زبان فارسی اظهار داشت: بررسی پیشینه زبان فارسی در قلمروهایی مانند سرزمین های عثمانی، آسیای میانه و شبه قاره هند، ابعاد مختلف تأثیرگذاری این شاعر بر گسترش و تعمیق زبان فارسی را آشکار می کند.
زبان فارسی و میراث تاریخی ایران در مقابل تهدیدها
صالحی در قسمت پایانی سخنان خود ضمن اشاره به جایگاه تاریخی و فرهنگی ایران اظهار داشت: ایران با برخورداری از تاریخی کهن، میراث دینی و فرهنگی قدرتمند، عناصر حماسی و زبان فارسی، از پشتوانه هایی برخوردارست که در طول تاریخ به ادامه هویت این سرزمین کمک کرده اند.
وی اظهار امیدواری کرد که با اتکا به این سرمایه های تاریخی و فرهنگی، جهانی سرشار از عدالت، آزادی و صلح شکل گیرد؛ جهانی که به قول او، با آرمان های انسانی و معنوی بازتاب یافته در شعر حافظ هم خوانی داشته باشد.
به اجمال، سیدعباس صالحی شامگاه دوشنبه در مراسم یادروز حافظ شیرازی در شیراز، ضمن اشاره به جایگاه این شاعر نامدار در هویت فرهنگی ایرانیان عنوان کرد: زبان فارسی برای ایرانیان فقط قسمتی از هویت نیست، بلکه رکن اصلی هویت ایرانی بشمار می رود و حافظ در ایجاد جایگاه تاریخی و فرهنگی این زبان، نقشی ویژه داشته است. صالحی ضمن اشاره به واژه رند در شعر حافظ بیان نمود: این واژه پیش از حافظ معانی متفاوتی داشت، اما در جهان شعری او به مفهومی چندلایه تبدیل شد که ساده زیستی، عشق و شیدایی، دوری از مصلحت سنجی، رهایی از ریاکاری و پاکی باطن را در کنار ظاهری ناسازگار با معیارهای متعارف در بر می گیرد. وی تصویرپردازی را دومین خاصیت برجسته غزل حافظ برشمرد و افزود: تصویرسازی های پیچیده و زنده که پیش تر بیشتر در چهارچوب هایی مانند مثنوی امکان بروز داشت، در غزل حافظ بشکلی قابل توجه نمایان می شود و مخاطب را با صحنه هایی ملموس و نزدیک به تجربه شهودی مواجه می کند.
منبع: javanbin.ir
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب