بر جاده های آبی سرخ، ۲
وقتی تاریخ سکوت می کند
به گزارش جوان بین، قسمت دوم برجاده های آبی سرخ، روایتی است از ناگفته های تاریخ دریانوردی، جایی که عیلامی ها و مادها اولین بار امنیت را برای کشتی رانی به ارمغان آوردند.
یادداشت مهمان، احسان حجتی: هر چقدر از تاریخ، چیز زیادی نمی دانیم، از خلیج فارس هم خیلی بیشتر نمی دانیم. تاریخی سرشار از ناگفته ها که می تواند در فهم دنیای امروز به ما کمک نماید. در روابط میان تمدن هایی که در لبه شروع تاریخ قرار گرفته اند، خلیج فارس عنصری کلیدی شمرده می شود. این مورد را می توان از کاوش ها و پژوهش های باستان شناسانی پی برد که روی آثار باستانی و پیشاتاریخی تمام سواحل خلیج فارس مطالعه کرده اند.
در کنار نگاره ها و متون به جامانده از دوران عیلامی و سومری در هزاره چهارم قبل از میلاد، از نامی یاد شده که تبدیل به افسانه ها گشته: دیلمون. دیلمون نام سرزمینی است که بیش از عیلامی ها، سومری ها در متون خود از آن یاد کرده اند. سرزمینی خرم و پُرنعمت و بی بدیل که در الواح گِلی حفاری شده در نیپور از سومر باستان از آن صحبت شده است. عده ای باور دارند تعابیری که برای بهشت عدن در عهدین به کار رفته، بر طبق نوشته های سومری از دیلمون است.
بریتانیایی ها، مرکز دیلمون را در دانشنامه بریتانیکا، جزیره بحرین معرفی کرده اند. مطالعات محققان، محلهای دیگری مثل سواحل شرقی شبهه جزیره عربستان، جنوب خوزستان و حتی منطقه دیلم در جنوب بوشهر را مرکز دیلمون می دانند؛ اما به هر حال آن چه مشخص است، محدوده سرزمینی دیلمون است که جایی در سواحل خلیج فارس قرار دارد.
از جستجوهای دیرینه شناسی به دست آمده از جزایر خلیج فارس در صدسال اخیر، نشانه های کشتی رانی و تجارت دیده می شود. نارم آراتو بازهم لفظی پُرتکرار است برای نامیدن این محدوده آبی که دورتادور آنرا تمدن های قدیمی تشکیل داده بودند. تنوع آثار سفالی به جامانده در این محدوده، از داد و ستد میان این تمدن های دوران تاریخی حکایت دارد. تمدن هایی مثل هاراپان و موهنجو دارو در سند، شهر سوخته در سیستان، ارته در کرمان، سومر و اکد در میان النهرین و عیلام در خوزستان امروزی، ترکیبی رنگارنگ از تمدن های قدیمی را در بازه هزاره چهارم تا دوم پیش از میلاد در خود جای داده است. جزییات بیشتری در رابطه با دریانوردی در این دوران در دست نیست. بیشتر آنرا می توان در بین داستان ها و نوشته های باقیمانده از این تمدن ها دریافت.
حتی تا پایان دوران عیلام و روی کار آمدن مادها هم بازهم تبادل های دریایی جریان دارد. این تنوع زمانی را از روی آثار باستانی به جامانده می توان دریافت؛ آثاری که با عنایت به خاصیت های مختلف در فناوری ساخت و مواد مصرفی، معرف تمدن سازنده و دوران ساخته شدن خاص خود هستند.
درست است که عیلامی ها و بعدها مادها به واسطه راه اندازی بنادر نظامی در طول سواحل پیرامونی خلیج فارس و دریای مکران، نظم و امنیت دریانوردی را تامین می کردند؛ اما پس از این دوران و با روی کار آمدن نخستین امپراطوری، عصری جدید برای این خطه آبی رقم خورد که تاریخ را تحت شعاع قرار داد. به اجمال، تاریخی سرشار از ناگفته ها که می تواند در فهم دنیای امروز به ما کمک کند. درست است که عیلامی ها و بعدها مادها بواسطه راه اندازی بنادر نظامی در طول سواحل پیرامونی خلیج فارس و دریای مکران، نظم و امنیت دریانوردی را تأمین می کردند؛ اما بعد از این دوران و با روی کار آمدن اولین امپراطوری، عصری جدید برای این خطه آبی رقم خورد که تاریخ را تحت شعاع قرار داد.
منبع: جوان بین
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب