به گزارش جوان بین به نقل از مهر، شماره چهل و پنجم مجموعه «شخصیت های مانا» به زندگی و آثار و روزگار محمدجعفر محجوب اختصاص دارد، که کار نگارش و پژوهش آن به عهده علی تقوی عضو هیأت علمی فرهنگستان هنر بوده است، او چند کتاب دیگر هم در این مجموعه دارد؛ و این دفعه درباره ی کتاب محجوب با خبرنگار مهر گفتگو کرده است:
تقوی در توضیح دلیلهای انتخاب شخصیت دکتر محمدجعفر محجوب اظهار داشت: کتاب «محمدجعفر محجوب»، نهمین کتابی است که تا حالا در مجموعه شخصیت های مانا به قلم اینجانب در شرح احوال و آرا و آثار شخصیت های ادبی و هنری معاصر به نگارش درآمده است. در ادامه پرداختن به تنی چند از شاعران و نویسندگان و هنرمندان مطرح معاصر، نظر به جایگاه مهم و نقش مؤثر زنده یاد استاد محجوب در گستره زبان و ادبیات فارسی، بخصوص در مطالعات فرهنگ و ادب عامیانه، خود پیشنهاد نگارش کتابی درباره ی ایشان را به حوزه هنری دادم که مورد موافقت واقع شد. وی به لطف هوش و استعداد خداداد و تلاش و اهتمام وافر خود، در تبیین و تحلیل پاره ای از مهم ترین مؤلفه های فرهنگی و ادبی ایران خیلی اثرگذار بوده است.
وی درباب زمان پژوهش کار اضافه کرد: نقش و جایگاه کم نظیر استاد محجوب در گستره فرهنگ و ادب ایران، و تنوع و تعدد آثار وی و لزوم بررسی و تحلیل آنها، سبب شد کار پژوهش و نگارش این کتاب بیشتر از یک سال زمان ببرد.
او درباره ی بخش های کتاب و انتخاب خود برای این فصل بندی اضافه کرد: در کتاب محمدجعفر محجوب، کوشیدم با مطالعه مقالات و کتاب ها و گفت وگوهای استاد و با رفتن به دیگر منابع مهم، در دو فصل، نگاهی بر سالهای زندگی استاد و تأملی بر مهم ترین آرا و آثار وی داشته باشم. فصل نخست، به برهه های مهم زندگی محجوب از دوران کودکی و نوجوانی و تحصیل در مدرسه و دانشگاه و کار در مجلس شورای ملی و سمت استادی دانشگاه و درنهایت به نحو سلوک و رفتار استاد محجوب، و فصل دوم به تجزیه و تحلیل آرا و آثار ایشان اختصاص یافت.
تقوی افزود: با عنایت به مطالعات عمیق و پژوهش های گسترده استاد در زمینه فرهنگ و ادبیات عامیانه ایران، آرا و نظرات وی در این خصوص در ده جستار از فصل دوم واکاوی و تحلیل شد. جستارهای گوناگون دیگر از فصل دوم کتاب هم به معرفی و نقد کتاب های استاد در سه ساحت تألیف، تصحیح و ترجمه اختصاص یافته است که در بیشتر از پنج دهه از زندگانی خود منتشر نموده بود.
این عضو فرهنگستان هنر در ادامه به توصیف شخصیت دکتر محجوب پرداخت و اظهار داشت: زنده یاد استاد محمدجعفر محجوب از سرآمدان معاصر ایران در شناسایی و تبیین و تحلیل فرهنگ و ادبیات عامیانه، بخصوص انواع داستان های منظوم و منثور عامیانه فارسی بشمار می رود که مقالات و کتاب های مختلفی هم دراین خصوص به نگارش درآورده است. با کوشش های وی، هم خیلی از داستان های عامیانه فارسی و مراسم ها و سنت های ایرانی که قبل تر در مجامع علمی و پژوهشی چندان شناخته شده نبود، معرفی، تجزیه و تحلیل شد و هم ادبیات عامیانه در کنار ادبیات رسمی مورد توجه دانشگاه ها و محافل علمی قرار گرفت. به واسطه همین تحقیقات و پژوهش های مؤثر محجوب در حوزه ادبیات عامیانه بود که علامه جلال الدین همایی به محجوب اظهار داشته بود: «شما فصل گمشده ای را به تاریخ ادبیات افزودید».
وی اضافه کرد: افزون بر این، محجوب در دیگر ساحت های زبان و ادب فارسی هم پژوهش های ارزشمند ای دارد؛ ازجمله، دیوان چندتن از شاعران ادوار گذشته، همچون عبید زاکانی، قاآنی شیرازی، سروش اصفهانی و ایرج میرزا را تصحیح و با مقدمه هایی تحلیلی منتشر نموده و در پژوهش هایی مفصل هم به زبان فارسی، سبک شعر خراسانی و مراسم فتوت و جوانمردی پرداخته است. با تمام این اوصاف، همه آنان که با استاد محجوب، چه در کسوت استاد شاگردی و چه در صورت همکاری یا دوستی، از نزدیک آشنا بودند، بر این تاکید داشتند که دانش گسترده و آثار پرمایه و خیلی وی، هیچ وقت غروری در او پدید نیاورد و همواره، زبان شیرین و سخن دلنشین و فروتنی و مهربانی بسیارش، همگان را شیفته خود می کرد.
تقوی در جواب پرسش خبرنگار مهر درباره ی تفاوت سالهای ایران بودن و سالهای دور از ایران بودن محجوب و کارهای او اظهار داشت: جای تأسّف و تحسّر خیلی است که محجوب بنا به دلایلی که در کتاب بازگفته شد، حدود پانزده سال از سالهای پایانی عمر خویش را دور از وطن زندگی کرد و چه بسا اگر اوضاع دیگرگونه برای او رقم می خورد، می توانست فارغ از پاره ای گیرودارهای زندگی و غم معاش، در متن همان جامعه ای که در آن پرورده و بالیده و الهام بخش وی در خلق آثار بود، هم منابع ارزشمند بیشتری را در تبیین و تحلیل مواریث فرهنگی و ادبی ایران پدید آورد و از خود به یادگار گذارد و هم پژوهشگران و رهروان بیشتری را بخصوص در ساحت فرهنگ و ادبیات عامیانه بپرورد.
او در انتها اضافه کرد: با این وجود، در همه احوال، اصالت های فرهنگ ایرانی و همیشه درباره ی آن آموختن، چون خون پاک در رگ های جان زنده یاد محجوب جریان داشت. او عاشق ایران، فرهنگ ایرانی و زبان و ادبیات فارسی بود و این عشق را به دیگران هم منتقل می کرد. محجوب همیشه به هویت ایرانی خود می بالید و در ایران و خارج از ایران، با گفتار و کلام شیرین خود خیلی از جوانان را با زبان فارسی آشتی می داد و آنان را به واسطه مقالات و کتاب های گوناگون خود با مفاخر فرهنگی و ادبی ایران پیوند می داد.
به اجمال، شماره چهل و پنجم مجموعه شخصیت های مانا به زندگی و آثار و روزگار محمدجعفر محجوب اختصاص دارد، که کار نگارش و پژوهش آن به عهده علی تقوی عضو هیات علمی فرهنگستان هنر بوده است، او چند کتاب دیگر هم در این مجموعه دارد؛ و این دفعه در رابطه با ی کتاب محجوب با خبرنگار مهر گفتگو کرده است: تقوی در توضیح دلیلهای انتخاب شخصیت دکتر محمدجعفر محجوب عنوان کرد: کتاب محمدجعفر محجوب، نهمین کتابی است که تا حالا در مجموعه شخصیت های مانا به قلم اینجانب در شرح احوال و آرا و آثار شخصیت های ادبی و هنری معاصر به نگارش درآمده است. با کوشش های وی، هم بسیاری از داستان های عامیانه فارسی و مراسم ها و سنت های ایرانی که قبل تر در مجامع علمی و پژوهشی چندان شناخته شده نبود، معرفی، تحلیل و بررسی شد و هم ادبیات عامیانه در کنار ادبیات رسمی مورد توجه دانشگاه ها و محافل علمی قرار گرفت. تقوی در جواب پرسش خبرنگار مهر در رابطه با ی تفاوت سالیان ایران بودن و سالیان دور از ایران بودن محجوب و کارهای او عنوان کرد: جای تأسّف و تحسّر خیلی است که محجوب بنا به دلایلی که در کتاب بازگفته شد، حدود پانزده سال از سالیان پایانی عمر خود را دور از وطن زندگی کرد و چه بسا اگر اوضاع دیگرگونه برای او رقم می خورد، می توانست فارغ از پاره ای گیرودارهای زندگی و غم معاش، در متن همان جامعه ای که در آن پرورده و بالیده و الهام بخش وی در خلق آثار بود، هم منابع پرارزش بیشتری را در تبیین و تحلیل مواریث فرهنگی و ادبی ایران پدید آورد و از خود به یادگار گذارد و هم محققان و رهروان بیشتری را بویژه در ساحت فرهنگ و ادبیات عامیانه بپرورد.
منبع: جوان بین