چطور شش کلاه تفکر بن بست ذهنی را می شکند؟
به گزارش جوان بین، کتاب شش کلاه تفکر با عرضه یک متدولوژیِ نظام مند، به ما می آموزد چطور با تفکیکِ فرایندهای ذهنی و به کارگیری تفکر موازی، از دامِ تقابل رهایی یافته و به سمت تصمیم گیری هوشمندانه برویم.
به گزارش جوان بین به نقل از مهر، تفکر باآنکه مهارتی بنیادی و ذاتی برای انسان است، اما اغلب در بندِ عاداتِ ذهنی، هیجاناتِ کنترل نشده و قضاوت های شتاب زده گرفتار می شود. کتاب «شش کلاه تفکر» که با ترجمه منصور فلاحتی نوین در دسترس مخاطبان فارسی زبان قرار گرفته است، تنها یک اثر کلاسیک در حوزه مدیریت جلسات نیست؛ بلکه نقشه راهی است برای خروج از بن بست های گفتگو و ورود به عرصه تفکر سازنده.
ادوارد دو بونو در این اثر با تبیین تمایز میان «بحث سنتی» و «تفکر موازی»، ابزاری کاربردی برای هدایت ذهن به دست می دهد که در محیط های سازمانی و حتی شخصی، نقشی کلیدی در ارتقاء کیفیت تصمیم گیری ایفا می کند. این کتاب با زبانی روشن و کاربردی، روشی نوین برای سامان دادن به فرآیند اندیشیدن عرضه می کند و نشان داده است که چطور می توان به جای گفت وگوهای پراکنده و جدال آمیز، به تفکری منظم، جامع و نتیجه محور رسید.
دو بونو در این اثر بر این نکته تاکید می کند که تفکر، یکی از بنیادی ترین مهارت های انسانی است و اگر به درستی هدایت شود، می تواند به حل مسایل پیچیده و ارتقاء کیفیت تصمیم ها کمک نماید. به باور او، خیلی از مشکلات فکری انسان ناشی از درهم آمیختگی هم زمانِ احساسات، اطلاعات ناقص، قضاوت های شتاب زده و منطق نادرست است. به این دلیل، او روش «شش کلاه تفکر» را به عنوان چارچوبی برای تفکیک انواع مختلف اندیشیدن و هدایت آگاهانه آنها پیشنهاد می دهد.
در این تکنیک، هر کلاه رنگی نماینده نوعی خاص از تفکر است:
کلاه سفید به داده ها، اطلاعات و حقیقت های عینی می پردازد.
کلاه قرمز مبین احساسات، شهود و واکنش های درونی است.
کلاه سیاه نگاه انتقادی و توجه به خطرات، محدودیت ها و دستاوردهای منفی را بر عهده دارد.
کلاه زرد به جنبه های مثبت، فرصت ها و مزایا توجه می کند.
کلاه سبز نماد خلاقیت، ایده های نو و تفکر جانبی است.
در نهایت، کلاه آبی نقش مدیریت فرآیند تفکر، هدایت بحث و جمع بندی را بر عهده دارد. این تقسیم بندی سبب می شود هر جنبه از موضوع، به شکل مستقل و منظم بررسی شود.
نکته اساسی در این کتاب، تمایز میان «تفکر موازی» و «بحث سنتی» است. در روش سنتی، افراد معمولا در مقابل یکدیگر قرار می گیرند و هر طرف می کوشد دیدگاه خویش را ثابت و نظر طرف مقابل را رد کند. این شیوه که ریشه در جدل های کلاسیک دارد، اغلب به رقابت، تقابل و فرسایش ذهنی می انجامد و گاه مانع از ایجاد تصمیمی درست می شود. در مقابل، در تفکر موازی، همه اعضای گروه در یک مسیر ذهنی مشترک حرکت می کنند و هر بار از زاویه ای مشخص به مساله می نگرند. در این حالت، هدف اثبات برتری شخصی نیست، بلکه کشف همه ابعاد مساله و رسیدن به فهمی کامل تر است.
از مهم ترین موفقیتهای این تکنیک، افزایش نظم در جلسات، کاهش تنش های کلامی، استفاده بهتر از زمان و تقویت خلاقیت جمعی است. دو بونو نشان داده است که وقتی افراد به جای دفاع از مواضع خود، نقش های فکری متفاوت را تجربه می کنند، امکان بررسی دقیق تر مساله و رسیدن به تصمیمی سنجیده تر فراهم می شود. به همین دلیل، این کتاب بخصوص در محیط های سازمانی، آموزشی و مدیریتی کاربرد فراوان دارد.
در بخش های کاربردی کتاب، مثال های گوناگونی از استفاده شش کلاه تفکر در موقعیت های حقیقی عرضه می شود؛ همچون در رستوران ها برای حل مشکل تأخیر در تحویل غذا، در شرکت های ساختمانی برای ارزیابی پروژه های بزرگ، در شرکت های نرم افزاری برای تصمیم گیری در رابطه با افزودن قابلیت های جدید و در تیم های بازاریابی برای طراحی کمپین های تبلیغاتی. این نمونه ها نشان می دهند که روش دو بونو تنها یک نظریه ذهنی نیست، بلکه ابزاری عملی برای حل مساله و تصمیم گیری گروهی در موقعیت های متعدد است.
در مجموع، «شش کلاه تفکر» اثری است که با نگاهی ساختاریافته به فرآیند اندیشیدن، خواننده را با روشی تازه برای تحلیل مسائل، گفتگو و تصمیم گیری آشنا می کند. زبان ساده، مثال های روشن و کاربرد گسترده مفاهیم عنوان شده، این کتاب را به یکی از آثار ماندگار در حوزه تفکر و خلاقیت تبدیل نموده است. اهمیت اصلی کتاب در آن است که به ما می آموزد تفکر، اگر درست سازمان دهی شود، می تواند از یک فعالیت پراکنده و شخصی به فرایندی جمعی، سازنده و ثمربخش تبدیل گردد.
بطور خلاصه در روش سنتی، افراد بطور معمول در مقابل یکدیگر قرار می گیرند و هر طرف می کوشد دیدگاه خویش را ثابت و نظر طرف مقابل را رد کند. این شیوه که ریشه در جدل های کلاسیک دارد، اغلب به رقابت، تقابل و فرسایش ذهنی می انجامد و گاه مانع از ایجاد تصمیمی درست می شود. در بخش های کاربردی کتاب، مثال های گوناگونی از استفاده شش کلاه تفکر در موقعیت های حقیقی عرضه می شود؛ همچون در رستوران ها برای حل مشکل تاخیر در تحویل غذا، در شرکت های ساختمانی برای ارزیابی پروژه های بزرگ، در شرکت های نرم افزاری برای تصمیم گیری در ارتباط با افزودن قابلیت های جدید و در تیم های بازاریابی برای طراحی کمپین های تبلیغاتی.
منبع: جوان بین
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب