گواهی های انسانی ، ۳
امید، رمز زندگی
جوان بین: امید آدامسی شده است که معلم های موفقیت می جوند و با جویدنش جیب آدم هایی را می زنند که اتفاقا اغلب در وضع دردناکی هم هستند. اما پیش از کلاس های موفقیت، وقتی امید هنوز آدامس نبود، چه بود؟
یادداشت مهمان، کورش علیانی، فعال فرهنگی:
چیز مفید و معناداری در مورد امید نوشتن کار سختی شده است. امید آدامسی شده است که معلم های موفقیت می جوند و با جویدنش جیب آدم هایی را می زنند که اتفاقا اغلب در وضع دردناکی هم هستند. اما پیش از کلاس های موفقیت، وقتی امید هنوز آدامس نبود، چه بود؟
امید وقتی پیدا می شود که گرفتاری طولانی می شود، و ذهن کم کم میان «تا امروز راهی پیدا نشده» و «هیچ راهی وجود ندارد» فاصله ای نمی بیند. چند شکست کافی است تا شکست بعدی بدیهی به نظر برسد؛ همانطور که چند بار در زدن، آدم را به این نتیجه می رساند که دیگر کسی در را باز نخواهد کرد. امید درست در مقابل این تبدیل تجربه به حکم غائی می ایستد.
امید نمی گوید چیزی که می خواهیم حتما رخ خواهد داد. فقط یادآوری می کند که دانسته های ما برای صدور حکم غائی درباره ی آینده کافی نیست. اهمیت این یادآوری وقتی بیشتر است که انسان خدا را بخشنده، مهربان، توانا، و دانا بداند. از نظر چنین آدمی، آن چه درحال حاضر می بینیم تمام چیزی نیست که می تواند رخ بدهد. امید او بالاتر از آنکه به نتیجه ای معین بسته باشد، به مهربانی خدا بسته است. شاید به نتیجه معین برسد یا نرسد؛ مهربانی خدا محدودیت ندارد، حتی می تواند در پیدا شدن راهی ظاهر شود که قبل تر به ذهن کسی نرسیده بوده.
امید از همین راه بر رفتار اثر می گذارد. کسی که همه چیز را تمام شده می داند، دلیلی برای جست وجو، دعا، برگشت یا جبران نمی بیند. اما کسی که هنوز امکان گشایش را منتفی نمی داند، می تواند وضعیت را باردیگر بررسی کند، از کسی کمک بخواهد، خطایش را بپذیرد، یا راه دیگری را امتحان کند. امید ضمانت نمی کند که این کوشش به نتیجه ای که ما دوست داریم برسد؛ اما امکان کوشش معنادار را حفظ می نماید.
اهمیت این سازوکار وقتی خطایی می نماییم روشن تر می شود. آدمی که به خودش یا دیگری لطمه زده، شاید برای فرار از شرم، خطایش را انکار کند؛ یا برعکس، با این احساس که کار از کار گذشته، اصلاح را بی فایده ببیند. امید به بخشایش راه سومی باز می کند: خطا واقعا رخداده و مسئولیتش هم با ما است، اما هنوز می توان کاری کرد که آینده با گذشته فرق خوبی داشته باشد. امید به بخشایش بدون پذیرفتن خطا و تغییر رفتار، دیگر امید نیست؛ طمع است به قصد فرار از مسئولیت.
ترس و اندوه هم امید را باطل نمی کنند. اندوه نشان داده است چیزی واقعا از دست رفته است. ترس هم خطر بیرونی و پیامد عمل خودمان را به یادمان می آورد. امید نه گذشته را پاک می کند و نه خطر را نادیده می گیرد؛ اما نمی گذارد این دو تمام آینده را اشغال کنند. صبر نیز از همین جا معنا پیدا می کند: حفظ امکان گشایش در مدتی که هنوز خبری از رسیدن به آن نیست.
یأس و خوش خیالی هر دو آینده را قطعی می بینند. یکی می گوید هیچ راهی نیست و دیگری می گوید حتما همان راه دلخواه باز خواهد شد. امید از قطعیت هر دو پرهیز می کند. انسان امیدوار نه خودش را صاحب آینده می داند و نه وضعیت موجود را.
انسان امیدوار یا انسان تلاشگر خداجو است یا شبیه ترین فرد به چنین انسانی است.
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب